Nerede koalisyon orada kaos… Kargaşanın fitili 6 partili iktidarda!

  •     Haber7-Özel

14 Mayıs seçimlerine doğru adım adım giderken, altılı masa partilerinin ortak kararda birleşebildiği tek unsur olan güçlendirilmiş parlamenter sistem, birçok ülkede olduğu gibi İsrail’de de krize neden oldu. İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümeti hükümeti başta Tel Aviv’deki Habima Meydanı olmak üzere 12 haftadır Hayfa, Batı Kudüs, Birüssebi ve Netanya gibi büyük kentler dahil ülke çapında onlarca noktada gerçekleştirilen gösterilerle uğraşıyor. Son olarak Savunma Bakanı‘nın görevden alınmasıyla zirveye ulaşan sürecin mimarı olarak ise parlamenter sistem ve bu sistemin ürünü olan koalisyon hükümetleri gösteriliyor.

İSRAİL’DE NELER OLUYOR?

İsrail Adalet Bakanı Yariv Levin, 5 Ocak’ta Yüksek Mahkeme’nin yetkilerini sınırlandıran, yargının, hakimlerin seçimi üzerindeki etkisini azaltan bir “yargı reformu” planladıklarını duyurdu. Netanyahu başbakanlığındaki koalisyon hükümetinin, yargının bazı yetkilerini Meclis’e devretmeye yönelik hamleleri, Yüksek Mahkeme başta olmak üzere hükümet ile İsrail yargı mekanizması arasında gerilime yol açtı.

Yargının yetkilerini sınırlayan bu reform halk tarafında da kabul görmedi. 12 haftadır protesto edilen yargı reformu, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun, tartışmalı yargı düzenlemesinin durdurulması çağrısında bulunan Savunma Bakanı Yoav Gallant‘ı görevden almasıyla tekrar alevlendi. Protestolar karşısında geri adım atmayacağı mesajı veren Netanyahu hükümetine karşı 600 binden fazla insan sokaklara döküldü.

Peki bu sürece nasıl gelindi? İşte koalisyon hükümetlerinin kaos ve iç savaşa sürüklediği İsrail’in son yıllardaki hükümet çıkmazları…

SON 4 YILDA 5 SEÇİM

İsrail’de yaşanan bu huzursuzluğun temelinde ise Türkiye’de de altılı masa ortakları tarafından uygulanmaya çalışılan parlamenter sistem ve koalisyon hükümetlerinin olduğu belirtiliyor. 2019 yılından bu yana son 4 yıl içinde 5 kez seçime giderek koalisyon hükümetleri yüzünden düzenli bir siyasi iktidar bulamayan İsrailliler, bazı düzenlemeleri de bahane ederek demokrasiyi sokaklarda aramaya başladı.

KAOS EKEN KOALİSYON HÜKÜMETLERİ

Ülkede son seçim Mart 2020’de, koronavirüs döneminde yapılmıştı. Daha önce Nisan ve Eylül 2019’da yapılan iki seçimin sonucunda Başbakan Netanyahu’nun Likud Partisi ile eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz‘in Mavi ve Beyaz İttifakı başa baş götürmüş, iki lider koalisyon hükümetinde anlaşamayınca üçüncü kez seçime gidilmişti.
Ancak Nisan ayında kurulan ve iki yıl Netanyahu; iki yıl da Gantz‘in başbakanlık koltuğuna oturması planlanan koalisyon hükümeti de birçok konuda sorun yaşadı.

8’Lİ KOALİSYON

Hükümetin anlaşamayıp dağılmasının ardından bu kez Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Yeş Atid, Yeni Sağ, İşçi, Mavi ve Beyaz, Beiteinu, Yeni Umut, Meretz, Birleşik Arap Listesi partilerinin oluşturduğu hükümet 13 Haziran’da Meclisten güvenoyu alarak göreve başladı. 

Siyasi uyumsuzluklar nedeniyle uzun süre görevde kalması beklenmeyen 8’li koaliyon hükümeti 29 Aralık 2022‘de son buldu. 

6’LI KOALİSYON GELDİ, KRİZ DERİNLEŞTİ

Yapılan yeni seçimle İsrail’de Binyamin Netanyahu başbakanlığındaki yeni koalisyon hükümeti kuruldu. Bu koalisyon hükümeti şu anda Türkiye’de muhalefet partilerinin oluşturduğu gibi 6 parti tarafından kurulmuş durumda. 29 Aralık 2022‘de Meclisten güvenoyu alarak göreve başlayan altılı Netanyahu hükümetinin anlaşmazlıkları nedeniyle ülkede iç savaşın eşiğine geldi.

NEREDE KOALİSYON ORADA İSTİKRARSIZLIK

Ancak koalisyon sistemi sadece İsrail’i çalkalamıyor. Parlamenter sistemin olduğu birçok Avrupa ülkesi koalisyon hükümetlerinin çıkmazıyla karşı karşıya kalıyor. İngiltere, İtalya, Hollanda, Almanya, İsveç, İspanya gibi Batılı ülkeler son yıllarda parlamenter sistemin doğurduğu bütün olumsuzlukları yaşıyor.

İşte Avrupa’da parlamenter sistem ve sonucunda koalisyon karmaşasıyla uğraşan ülkeler;

  • İtalya: İtalya’da Başbakan Mario Draghi, 21 Temmuz 2021’de görevinden istifa etti.
  • İngiltere: İngiltere’de 2016’dan bu yana 5 hükümet değişti. Lizz Truss hükümeti yönetimde sadece 44 gün dayanabildi.
  • Hollanda: 299 gün hükümet kurulamayan Hollanda’da Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD), Hristiyan Demokratlar Birliği (CDA), Demokrat 66 (D66) ve Hristiyan Birlik Partisi’nden (CU) oluşan dört partili yeni koalisyon hükümeti 10 Ocak 2022’de göreve geldi.
  • Almanya: EylüL ayında yapılan seçimlerin ardından Almanya’da Sosyal Demokrat Parti (SPD), Hür Demokrat Parti (FDP) ve Yeşiller’in sürdürdüğü koalisyon hükümeti 59 gün sonra kurulabildi.
  • Belçika: Mayıs 2019’da yapılan seçimlerin üzerinden geçen 605 gün sonra bir hükümet kurulabildi.
  • Bulgaristan: 14 Kasım 2021’de yapılan seçimlerin ardından kurulan 4’lü koalisyon hükümeti 6 ay görev yapabildi.
  • İsveç: hükümet 2021 yılında bir kira düzenlemesi nedeniyle dağıldı. 
  • İspanya: İspanya’da 249 gün sonra Ocak 2020’de 6 partinin desteğiyle kurulan koaliyon Katalonya ile bağımsızlık talebi için masaya oturmayı kabul etti.
  • Bosna Hersek: Bosna Hersek’te, 2018 seçimlerinde hükümeti kurmak tam 14 ay sürdü.
  • Sırbistan: 3 Nisan’da sandığa giden Sırplar seçimden 7 ay sonra hükümeti kurabildi.
KAYNAK: HABER7

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir